กิ๋นหอม ต๋อมโม่น เตียวผ่อ ช่อแล @กาดโบราณไทเขินเก่าแก่ 700 ปี #เชียงใหม่

เที่ยวถนนคนเดิน ชุมชนบ้านช่อแล อ.แม่แตง ชมตลาดโบราณไทเขินอายุ  600 - 700 ปีมี สัมผัสอัตลักษณ์บ้านเรือนไม้ที่รูปแบบหนึ่งเดียวในโลก จากการเข้ามาสำรวจของงานวิจัยแนวทางส่งเสริมอัตลักษณ์ชุมชนตลาดโบราณ เพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม พบว่ามีรูปแบบของบ้านเรือนไม่เหมือนสถาปัตยกรรมของไทยหรือชาวจีน กลายเป็นหนึ่งเดียวในโลก เพราะภายในบ้าน 1 หลัง มีทั้งร้านค้า โรงเก็บของพืชผลทางการเกษตรไว้ค้าขาย โดยเฉพาะแนวหลังคาบ้านจะเสมอกันแนวถนน มีตอนนี้ 5 รูปแบบ
อีกหนึ่งกิจกรรม ของชาวไทเขินบ้านช่อแล "กิ๋นหอม ต๋อมโม่น เตียวผ่อ ช่อแล"  หมู่ที่ 1 ตำบลช่อแล อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ ก่อนถึงเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล นายเวชศักดิ์ ยะบุญธง หรือเก่ง ประธานชุมชนไทเขินบ้านช่อแล พร้อมด้วยชาวชุมชนไทเขิน ไทยใหญ่ และคนพื้นเมือง ได้ร่วมกันจัดถนนวัฒนธรรมไทเขินช่อแล  ซึ่งเป็นอีกหนึ่งถนนที่มีเรื่องราวเล่าแห่งวัฒนธรรมมาแต่โบราณ ตลาดชุมชนเก่าแก่มีอายุกว่า 600 -700 ปี จะเห็นบ้านเรือนไม้ที่อยู่ 2 ฝั่ง ของชุมชน ยังคงความงดงามดั่งวันวานผสมสานกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนช่อแลมาครั้งแต่ก่อน จนมาถึงปัจจุบันยังคงรักษาบ้านเรือนไม้ และจารีตประเพณีสืบของชาวไทเขินไว้มาจนถึงปัจจุบัน ถึงกาลเวลาจะผ่านมานานแล้วก็ตาม บ้านเรือน อาหารการกิน วิถีชีวิต ประเพณีวัฒนธรรม การแต่งกาย การพูดจาแบบไทเขิน คงเป็นอัตลักาณ์อันโดดเด่นของชุมชนแห่งนี้ ซึ่งเมื่อ 800 ปีก่อนบรรพบุรุษได้อพยพจากเมืองเชียงรุ่ง มาเชียงแสนจนกระทั่งได้ย้ายมาตั้งรากฐาน ณ บ้านช่อแลแห่งนี้ ส่วนชื่อช่อแล มาจากชุมชนมีต้นสะแลจำนวนมาก ทำให้ตั้งชื่อชุมชนบ้านช่อแล  
ชุมชนได้หารือร่วมกันบริหารจัดการโดยชุมชนบ้านช่อแลไทเขิน จัดถนนวัฒนธรรม เป็นรูปแบบถนนคนเดิน ซึ่งมีบรรยากาศของบ้านเรือน การนำสินค้า ของที่ระลึก เสื้อผ้าของชาวไทเขิน มาจำหน่าย ร่วมไปถึงผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร ซึ่งถือเป็นอาชีพหลักของชาวบ้าน มีกล้วยหอมทอง เป็นผลไม้ที่ปลูกมากที่สุดอีกแห่งหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ โดยจะเปิดการท่องเที่ยวร่วมกับงานหนาวนี้ที่เมืองแกน ซึ่งเทศบาลตำบลเมืองแกน กำหนดจัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 25 ธันวาคม 2564 ถึง 3 มกราคม 2565 แต่ทางชุมชนจะจัดเดือนละ 2 ครั้ง สัปดาห์ที่ 2 และที่ 4 ของทุกเดือนจากนี้เป็นต้นไป เพื่อเป็นการกระตุ้นการท่องเที่ยว สร้างรายได้ ให้ชุมชน ส่งเสริมอัตลักษณ์ของชาวไทเขิน ช่อแลเป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยวไปทั่วประเทศ 
บรรยากาศของตลาดชุมชนเก่าแก่แห่งนี้ได้ผ่านงานวิจัยแนวทางส่งเสริมอัตลักษณ์ชุมชนตลาดโบราณ เพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม โดยอาจารย์ กอบชัย รักพันธุ์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ มีกว่า 600 หลังคาเรือน ยังคงมีชาวบ้านพักอาศัย  ตลอดเส้นทางหลักระยะ 850 เมตรในชุมชน และเส้นทางที่เป็นส่วนขยายทั้ง 2 เส้นมีเรือนร้านค้าไม้สักลักษณะเชิงช่างเฉพาะของช่อแลให้ได้ศึกษาร่วม30 หลัง ทั้งการใช้พื้นที่ในตัวเรือนพื้นที่รอบบริเวณบ้านและรายละเอียดองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม ที่ละเอียดงดงามให้ชื่นชมไปตลอดสองฟากถนนบ้านช่อแล องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมมีลายเซาะร่องคาน ราวบันไดบาก ซึ่งพบว่ารูปแบบของบ้านเรือนมีอยู่ 5 แบบหลักๆ ไม่เหมือนสถาปัตยกรรมของไทย หรือ ของจีน เป็นอัตลักษณ์ 1 เดียวในประเทศไทยและในโลก  

ประธานชุมชนฯ กล่าวว่า ถิ่นดินอุคม น้ำสมบูรณ์ สูดอากาศดี บ้านช่อแลตั้งอยู่บริเวณที่มีน้ำสองสายบรรจบกัน ได้แก่ลำน้ำปิง และน้ำแม่งัด เดิมทีมีน้ำหลาก ดินบ้านนี้เป็นดินตะกอนสมบูรณ์ มีไม้สักอยู่เยอะบ้านเรือนส่วนใหญ่จึงสร้างมาจากไม้สัก ทั้งยังเป็นชุมชนที่มีท่าแพข้ามฟากแม่น้ำปิงจุดสำคัญ ทำให้มีคนผ่านทางเข้ามามาก การค้าของบ้านช่อแลจึงคึกคักไปด้วย สองฟากถนนส่วนใหญ่เป็นเรือนร้านค้า ต่อมามีการทำสะพานข้ามฟากเป็นขัวแตะ ดังนั้นเมื่อน้ำหลากมาก็พัดเอาขัวไปด้วยทุกปีไป จนกระทั่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 มีพระราชดำริ โปรดให้สร้างเขื่อนแม่งัดและขัวปูนขึ้น ตั้งแต่นั้นมาการข้ามน้ำก็ง่ายขึ้น ท่าข้ามแพลดบทบาทลง น้ำไม่หลากมาท่วมหมู่บ้านอีก บ้านเรือนร้านค้าสองฝากถนนและวิถีชีวิตผู้คนบ้านช่อแลดำเนินไปอย่างสงบเรียบง่ายจนถึงปัจจุบัน

สำหรับใครที่ต้องการมาเที่ยวชม บ้านไม้เก่าแก่ ตลาดชุมชนโบราณ อัตลักษณ์ของชาวไทเขินช่อแล อำเภอแม่แตง สามารถเข้าไปติดตามกิจกรรมต่างๆ ได้ที่แฟนเพจ ฮัก ณ ช่อแล หรือโทรสอบถามประธานชุมชน คุณเก่ง 085-0417395