กรมชลประทานชูโมเดล “ชลประทานเพื่อท้องถิ่น” ยกระดับการมีส่วนร่วม ปรับปรุงโครงการส่งนำ้และบำรุงรักษาแม่วัง แก้ปัญหานำ้ลำปางอย่างยั่งยืน

กรมชลประทานชูโมเดล “ชลประทานเพื่อท้องถิ่น” ยกระดับการมีส่วนร่วม ปรับปรุงโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาแม่วัง แก้ปัญหาน้ำลำปางอย่างยั่งยืน

กรมชลประทานเดินหน้าเพิ่มประสิทธิภาพโครงการส่งนำ้และบำรุงรักษาแม่วัง จังหวัดลำปาง มุ่งแก้ปัญหานำ้ท่วม-นำ้แล้งซำ้ซาก พร้อมลดความขัดแย้งด้วยการสร้างการมีส่วนร่วมกับชุมชนเชิงระบบ และนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ในการบริหารจัดการน้ำเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตเกษตรกร

นายชัยณรงค์ กันทะวงศ์ กำนันตำบลทุ่งฝาย อ.เมืองลำปาง จ.ลำปาง ชาวนาที่ทำนากว่า 150 ไร่ บอกว่าพื้นที่รับน้ำจากโครงการส่งนำ้และบำรุงรักษาแม่วัง คลองสายหลักที่รับนำ้จากแม่วังฝั่งขวามีสภาพตื้นเขิน ดินสไลด์ และมีวัชพืชขึ้นหนาแน่น กีดขวางทางนำ้ทำให้จากปกติจะได้รับนำ้ตามรอบเวรเป็นเวลา 10 วัน แต่นำ้มาไม่ถึง หรือเหลือเวลารับนำ้ได้แค่ 6-8 วันเท่านั้น เพราะนำ้เข้าสู่นาไม่สะดวก ยิ่งเกิดภาวะโลกร้อน อากาศร้อนจัด ดินแห้ง นำ้ระเหยเร็วมาก ทำให้วัชพืชทนทานต่อสารเคมี ต้นทุนการทำนาจึงสูงมาก ขณะที่ราคาข้าวที่ขายได้แทบจะไม่คุ้มทุน

ด้าน นายพรมงคล ชิดชอบ ผู้อำนวยการกองพัฒนาการบริหารจัดการน้ำและการมีส่วนร่วม กรมชลประทาน เปิดเผยว่า หัวใจสำคัญของการปรับปรุงโครงการส่งนำ้และบำรุงรักษาแม่วัง คือการสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างเข้มข้นในรูปแบบ “การมีส่วนร่วมเชิงระบบ” โดยกรมชลประทานมุ่งเน้นให้เกษตรกรและผู้ใช้นำ้เข้ามามีบทบาทและส่วนร่วมในการตัดสินใจตั้งแต่ต้นนำ้ กลางนำ้ จนถึงปลายนำ้ เพื่อให้แผนการพัฒนาและปรับปรุงโครงการสอดคล้องกับวิถีชีวิตและตอบโจทย์ความต้องการของคนในพื้นที่อย่างแท้จริง

“เราไม่ได้มองแค่การก่อสร้างอาคารชลประทาน แต่เราเน้นการสื่อสารสองทางเพื่อให้ประชาชนได้รับข้อมูลสถานการณ์นำ้ที่ถูกต้องและร่วมตัดสินใจในภาวะวิกฤต ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการปรับตัวรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในการจัดสรรนำ้ให้ทั่วถึงทุกพื้นที่” นายพรมงคล กล่าว

ด้าน นายพนมศักดิ์ ใช้สมบุญ ผู้อำนวยการส่วนวางโครงการที่ 1 ระบุว่า การปรับปรุงโครงการในเขตลุ่มน้ำแม่วังมีความจำเป็นเร่งด่วน เนื่องจากปัจจุบันความต้องการใช้นำ้สูงกว่าความจุเก็บกักของแหล่งนำ้ที่มีอยู่ อีกทั้งอาคารชลประทานหลายแห่งมีอายุการใช้งานมาอย่างยาวนานและเสื่อมสภาพตามกาลเวลา การปรับปรุงอาคารและระบบส่งนำ้ จึงต้องดำเนินการควบคู่ไปกับการวางแผนการใช้นำ้ร่วมกับชุมชน เพื่อเพิ่มศักยภาพการกระจายน้ำและลดความสูญเสียนำ้ในระบบให้เหลือน้อยที่สุด

ขณะที่ นายวศิน ลีลาชินาเวศ ผู้อำนวยการโครงการส่งนำ้และบำรุงรักษาแม่วัง ชี้แจงถึงการนำเทคโนโลยีมาสนับสนุนการทำงานว่า โครงการฯ ได้นำระบบโทรมาตรมาใช้พยากรณ์นำ้หลาก เพื่อวางแผนการระบายน้ำจากเขื่อนกิ่วลมและเขื่อนกิ่วคอหมาให้สอดคล้องกัน พร้อมทั้งเร่งปรับปรุงคลองส่งนำ้สายใหญ่ทั้งฝั่งขวาและฝั่งซ้ายที่มักประสบปัญหาวัชพืชและตะกอนตื้นเขิน เพื่อให้สามารถส่งนำ้ได้ตามรอบเวรอย่างเป็นธรรมและตรงเวลา นอกจากนี้ยังมีแผนบริหารจัดการนำ้แบบพลวัตที่ปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์จริง เช่น เอลนีโญ หรือ ลานีญา เพื่อลดผลกระทบต่อเกษตรกรและสร้างความมั่นคงด้านทรัพยากรนำ้ให้กับชาวลำปางอย่างยั่งยืน